Λαϊκή μουσική κι εξωτερική πολιτική

Posted by Κρείτων Κουσουράτος on April 30, 2008

Το παρον ποστ είναι αφιερωμένο στο συναγωνιστή Περίκαλλο, με τη διεισδυτική ματιά στην αλληλεξάρτηση των πάντων.

Θα αντιπαρέλθω την πρόσφατη επικαιρότητα, σύμφωνα με την οποία η κατάσταση της εξωτερικής μας πολιτικής έχει αλλάξει, ως ένα πρόσκαιρο, περιστασιακό φαινόμενο το οποίο δε συνάδει με τη διαχρονικότητα της πολιτικής μας παράδοσης, και θα επικεντρωθώ σε αυτό που για χρόνια ξέρουμε γι’ αυτήν: πως είναι κακομοίρικη.

Δυστυχώς, δε γνωρίζω να έχει γίνει ποτέ μια μελέτη εις βάθος η οποία να προσδιορίζει τις αιτίες της πάγιας αυτής κατάστασης. Ωστόσο, εγώ δράττομαι από τα σοφά λόγια του σεναρίου της ταινίας «High Fidelity», όπου διαβάζουμε:

What came first, the music or the misery? People worry about kids playing with guns, or watching violent videos, that some sort of culture of violence will take them over. Nobody worries about kids listening to thousands, literally thousands of songs about heartbreak, rejection, pain, misery and loss. Did I listen to pop music because I was miserable? Or was I miserable because I listened to pop music? 

Επεκτείνοντας το σκεπτικό στο χώρο της πολιτικής ας αναρωτηθούμε λίγο για τη μουσική που ψυχαγωγεί τους πολιτικούς μας. Οι οποίοι πολιτικοί μας, ευρισκόμενοι πάντα κοντά στο λαό, ψυχαγωγούνται ακριβώς όπως ο απλός λαός: με σουξέ της λαϊκής μουσικής (ο όρος «λαϊκο-ποπ» θα πρέπει να απορριφθεί ως πλεονασμός). Κι εδώ εντοπίζω το πρόβλημα.

Κάποτε, το λαϊκόν άσμα εκάλυπτε ένα ευρύ φάσμα θεματολογίας: «σε θέλω-με θέλεις», «σε θέλω - δε με θέλεις», «με θέλεις - δε σε θέλω», «δε σε θέλω-δε με θέλεις» κ.ο.κ. σε διάφορες παραλλαγές. Ενίοτε, μάλιστα, δεν έλειπαν και οι πολιτικές προεκτάσεις: ποιος έχει ξεχάσει άραγε το ιστορικό «είσαι σκέτο παρακράτος»; Με τέτοιους τρόπους, το Ελληνικό Τραγούδι ήταν ένα προνομιακό μέσο επικοινωνίας μεταξύ του απλού λαού και των ηγετών του.

Περί τη δεκαετία του 1990 όμως, τα πράγματα άλλαξαν. Το ελληνικό τραγούδι κατελήφθη, αργά αλλά σταθερά, από μία και μόνη θεματολογία: τα «τραγούδια θύματος». Δεν έχουμε να κάνουμε με την απλή κατηγορία «σε θέλω - δε με θέλεις», αλλά με τη συγκεκριμένη κατηγορία «με πλήγωσες, με κορόιδεψες, με κεράτωσες, σε θέλω πίσω»! Και, επίσης, δε μιλάμε για φαινόμενα ενός μόνο δίσκου. Ακόμα και μεγάλοι καλλιτέχνες, όπως η Βανδή κι ο Πλούταρχος, έχουν χτίσει την καριέρα τους σχεδόν αποκλειστικά με τέτοια τραγούδια.

Κάντε τώρα τη σύγκριση: κάποτε, ο υπουργός εξωτερικών ξεκινούσε για το γραφείο του ακούγοντας από το ραδιόφωνο το «είναι γάτα ο κοντός με τη γραβάτα». Δε θυμάμαι αν ήταν κοντός τότε ο υπουργός εξωτερικών, ακόμα όμως κι αν ήταν, κέρδιζε πόντους μόνο και που άκουγε το τραγούδι!

Σκεφτείτε τώρα την πανύψηλη Ντόρα, να οδηγεί το αμάξι για το γραφείο, να διαπραγματευτεί ας πούμε για το Μακεδονικό, και να ακούει από το ραδιόφωνο «πως να το εξηγήσω, τόσα βράδια μόνος και δεν έρχεσαι, δε με σκέφτεσαι»! Πώς να λειτουργήσει η γυναίκα; Θα της πάει ο νους στην Κοντολίζα η οποία έχει μέρες να την πάρει τηλέφωνο, θα αισθανθεί χωρίς στήριξη από την Αμερική, πάει η αυτοπεποίθησή της, κουρέλι της έγινε! Άντε να διαπραγματευτείς μετά!

Γι’ αυτό, θα πρέπει να επαναξιολογήσουμε την εθνική μας ψυχολογία, στη βάση του σύγχρονου ελληνικού τραγουδιού. Ίσως το νέο δόγμα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής να μην ξεκινήσει από αλλαγή του υπουργού εξωτερικών, αλλά από μια αναθεώρηση στην τραγουδοποιΐα του Φοίβου και του Καρβέλα.