Ήδη από την επομένη των ευρωεκλογών ήθελα να γράψω τούτο εδώ το άρθρο, δυστυχώς όταν πια μπορούσα, θα ήταν ανεπίκαιρο. Τώρα, με τις εθνικές εκλογές, γίνεται ψιλο-επίκαιρο.

Ουσιαστικά, αποτελεί συνέχεια των άρθρων περί εκλογών και αποχής, αυτή τη φορά φρεσκαρισμένο με τα δεδομένα από την τεράστια αποχή που παρατηρήθηκε στις Ευρωεκλογές.

Αρκετός κόσμος λοιπόν, δεν πήγε να ψηφίσει στις Ευρωεκλογές κι αυτό θεωρήθηκε μεγάλη μαγκιά και τρομερό κλάσιμο στο σύστημα. Θα συμφωνήσω μόνο στο δεύτερο: πραγματικά, αυτοί που επέλεξαν την αποχή, έριξαν μια δυνατή κλανιά στα @@ του συστήματος. Γιατί το λέω αυτό;

Θεωρώ γνωστά τα όσα έχω γράψει στα παλαιά άρθρα. Ας κάνουμε τώρα την εξής υπόθεση εργασίας. Έστω πως, όσοι «συνειδητά» (μη χε) απείχαν, αντί αυτής της τακτικής, επιλέγανε κάτι άλλο: μπαίνανε στο παραβάν, πετούσανε τα ψηφοδέλτια των κοινοβουλευτικών κομμάτων και ρίχνανε ένα ψηφοδέλτιο στην τύχη. Πώς θα φαίνονταν τότε τα αποτελέσματα;

Κατ’ αρχήν, ας εκτιμήσουμε το μέγεθος της «συνειδητής» (μη χε) αποχής. Δεδομένου πως σε μια εκλογική αναμέτρηση, είναι σύνηθες να εμφανίζεται μια αποχή της τάξεως του 18%, άρα, μπορούμε να πούμε πως αυτό ήταν γύρω στο 30% επί των εγγεγραμμένων. Σχεδόν 3,000,000 ψήφοι (ολογράφως, τρία εκατομμύρια).

Δεύτερον, εφ’ οσον η επιλογή γινόταν στην τύχη, άρα αυτά τα τρία εκατομμύρια, θα μοιράζονταν εξ’ ίσου στα μη κοινοβουλευτικά κόμματα.

Βάζουμε τα δεδομένα σε ένα φύλλο εργασίας λοιπόν. Βγάζουμε από τη μοιρασιά των τριών εκατομμυρίων τα κοινοβουλευτικά κόμματα. Ας βγάλουμε και τους Οικολόγους Πράσινους, αποδεχόμενοι (και καλά) πως είναι κόμμα του συστήματος μπλα μπλα. Βγάζουμε και τα εθνικιστικά σκουπίδια της Χρυσής Αυγής, Ελληνικής Ενότητας και Ουράνιου Τόξου (είπαμε, ψηφοδέλτιο στην τύχη, όχι σκατά). Μένουν 18 κόμματα τα οποία θα έπαιρναν από 166,000 ψήφους περίπου. Πως φαίνονται λοιπόν τώρα τα αποτελέσματα;

Δείτε:

Δείτε το ποσοστό των δύο «μεγάλων» κομμάτων: και τα δύο μαζί δεν πιάνουν ούτε το 45%! Λιγότερους από τους μισούς ψηφοφόρους δηλαδή!

Το τι θα συνέβαινε αν καταγραφόταν ένα τέτοιο αποτέλεσμα σε επίσημες εκλογές, το αφήνω να το φανταστείτε.

Λοιπόν, εξυπνοπούλια μου; Χαίρεστε που δώσατε ένα μάθημα στο σύστημα απέχοντας;

Αλλά δε χαίρομαι.

Ναι, είναι καλό να εκλαϊκεύονται οι μέθοδοι και τα πορίσματα κάθε επιστήμης, (όχι μόνο της κβαντομηχανικής και της βιολογίας – γιατί δηλαδή να μην υπάρχει για τις ανθρωπιστικές επιστήμες κάτι αντίστοιχο με το National Geographic; Εμείς δεν είμεθα επιστήμονες; ) αλλά να μη διαστρευλώνονται, ούτε να ιδεολογικοποιούνται στην πορεία (το γιατί, θα το μάθετε αν έχετε την υπομονή να διαβάσετε το άρθρο μέχρι τέλους).

Στο θέμα μας.

Τα πολιτικά κόμματα, μπορούν να καταταγούν με βάση πολλά κριτήρια. Πάρα πολλά. Το πιο γνωστό από αυτά, είναι ο άξονας «αριστερά-δεξιά».

Ζήτημα πρώτο: είναι παρωχημένος ο άξονας «δεξιά-αριστερά»; Ο Γάλλος φιλόσοφος Alain υποστήριζε πως, από τη στιγμή που άκουγε το ερώτημα, ήταν σίγουρος πως ο ερωτών ήταν δεξιός. Αλλά και πάλι αυτό δεν είναι επιστημονική απάντηση. Θα έχει νόημα αυτός ο άξονας, αν μπορέσουν να βρεθούν κάποια κριτήρια τα οποία να μπορούν να κατατάξουν με ασφάλεια (δηλ. με τρόπο που να συμφωνούν όλοι) τα κόμματα πάνω σε αυτόν τον άξονα.

Το πρόβλημα αυτό έχει τυραννήσει πολλούς πολιτικούς επιστήμονες και η αλήθεια είναι πως κανένα ασφαλές κριτήριο δεν έχει βρεθεί. «Ωπ! άρα είναι παρωχημένος ο άξονας» θα πεταχτούν οι… δεξιοί! Όχι ακριβώς. Βλέπετε, στις ανθρωπιστικές επιστήμες δεν έχουμε ακόμα -κι ούτε νομίζω πως θα αποκτήσουμε ποτέ- όργανα τα οποία να μπορούν να κάνουν αντικειμενικές μετρήσεις – όπως π.χ. το θερμόμετρο. Όλες οι μετρήσεις εμπλέκουν τον ανθρώπινο παράγοντα ο οποίος κάνει λάθη: όλοι ξέρουν πως το νερό στους 50 βαθμούς «είναι» πιο ζεστό το χειμώνα (δεν είναι, αλλά το νοιώθουμε σαν να ήταν).

Κακά τα ψέμματα, η Φιλελεύθερη Συμμαχία, τοποθετεί τα κριτήρια της αριστεράς κατά το δοκούν. Ας πούμε, στην επίμαχη παρουσίαση χαρακτηρίζει το ΚΚΕ ως μη αριστερό κόμμα με βάση τέσσερα τελείως λάθος κριτήρια. «Ελευθερία της έκφρασης», «Ανεξιθρησκεία», «Σεβασμός σεξουαλικών επιλογών», «Δικτατορία του προλεταριάτου»: στα τρία πρώτα κριτήρια, βρίσκει κανείς εξίσου αριστερά και δεξιά κόμματα τα οποία είναι είτε υπέρ, είτε κατά. Για το τελευταίο κριτήριο, υπάρχουν αριστερά κόμματα που αντιτίθενται στη δικτατορία του προλεταριάτου.

Είναι τόσο μεγάλο μεθοδολογικό λάθος, όσο να αρνούμαστε την ύπαρξη ενός φαινομένου, π.χ. του σεισμού, επειδή το βολτόμετρο δεν κατέγραψε σημαντικές αποκλίσεις κατά την εκδήλωσή του. Ο έξυπνος επιστήμονας δεν αρνείται το φαινόμενο, απλώς δοκιμάζει να το μετρήσει με άλλα όργανα.

Για να είμαστε ακριβοδίκαιοι με τη Φι.Σ., ακόμα κι ο Janda που επινόησε ένα αρκετά ευφάνταστο σύστημα για την ταξινόμηση των κομμάτων στον άξονα «αριστερά-δεξιά», δέχτηκε παρόμοιες κριτικές: χρησιμοποιεί, ας πούμε, κι εκείνος ως κριτήριο τη στάση στις ατομικές ελευθερίες. Αλλά και πάλι, μένουν κάποια κριτήρια τα οποία είναι γενικότερα αποδεκτά. Τέτοια είναι: η κρατική ή ιδιωτική ιδιοκτησία στα μέσα παραγωγής, ο κυβερνητικός ρόλος στον οικονομικό σχεδιασμό, αναδιανομή του εθνικού πλούτου, διεθνής ενσωμάτωση, εθνικισμός, αντιμετώπιση των ενόπλων δυνάμεων. Με βάση αυτά τα κριτήρια, είναι φανερό πως ήδη η Φι.Σ., κατατάσσεται στον άξονα, από τη δεξιά του πλευρά.

Για να πούμε και το άλλο όμως, ένα από τα κριτήρια που χρησιμοποιεί η Φι.Σ., χρησιμεύει, όχι για την κατάταξη ενός κόμματος «δεξιά» ή «αριστερά», αλλά στην κατάταξή του με βάση ένα δεύτερο άξονα, αυτό του «ακραίου» ή «κεντρώου» κόμματος. Μιλάμε για το κριτήριο «ατομικές ελευθερίες». Υπάρχουν και άλλα κριτήρια κατάταξης, όπως η συμμετοχή ή όχι στις εκλογικές διαδικασίες, η θέση για τα πολιτικά δικαιώματα (τα ακραία κόμματα αμφισβητούν τις πολιτικές ελευθερίες των αντιπάλων).

Υπάρχει ακόμα ένας τρίτος άξονας: τα ολοκληρωτικά κόμματα. Ολοκληρωτικά χαρακτηρίζονται τα κόμματα που απαιτούν την ολοκληρωτική στράτευση των μελών τους. Δεν αρκούνται στην πολιτική τους κατεύθυνση, αλλά ζητούν να ρυθμίζουν ολόκληρη τη ζωή τους.

Ο «ρόμβος» ήδη έγινε «κύβος». Και είμαστε ακόμα στην ιδεολογική διάκριση των κομμάτων.

Από δω και πέρα αρχίζει το χάος. Θα προσπεράσω με λίγα λόγια κάποια κριτήρια τα οποία δε φαίνονται τόσο σπουδαία από τη ματιά του ψηφοφόρου – είναι όμως πολύ σπουδαία για τη μελέτη του κομματικού φαινομένου. Έχουμε και λέμε:

4. Κοινοβουλευτική ή εξωκοινοβουλευτική προέλευση: υπάρχουν κόμματα που προέκυψαν από κοινοβουλευτικές ομάδες όπως και κόμματα που γεννήθηκαν μέσα από θρησκευτικές, στρατιωτικές ή συνδικαλιστικές ενώσεις.

5. Συγκεντρωτικά διευθυνόμενα ή αποκεντρωμένα. Τα πρώτα είναι σαν αυτό που λέμε στην καθομιλουμένη «αρχηγικά κόμματα». (Χμ… αυτό δεν είναι καθόλου ασήμαντο θα έλεγα…)

6. Με βάση τις μορφές προσχώρησης, οργάνωσης και χρηματοδότησης – αυτό είναι ένα παρωχημένο κριτήριο σήμερα.

Το έβδομο κριτήριο, μας λέει πολλά για την ταυτότητα ενός κόμματος. Είναι το κριτήριο της προσδιοριστικής κοινωνικής αντιπαράθεσης. Η κοινωνική αντιπαράθεση που προσδιορίζει ένα κόμμα μπορεί να είναι:

• Η θρησκευτική διάσταση (φιλοεκκλησιαστική – κοσμική)
• Ο οικονομικός άξονας (κατέχοντες – κατεχόμενοι)
• Εθνικές, γεωγραφικές πολιτισμικές ιδιαιτερότητες
• Ύπαιθρος – Κέντρο
• Και ο νέος άξονας των μεταϋλιστικών ευαισθησιών στον οποίο υπάγονται οι Οικολόγοι.

Το έβδομο κριτήριο βεβαίως μπορεί να ειδωθεί κι από άλλη σκοπιά: το πόσο προσδιοριστική είναι τελικά η προσδιοριστική κοινωνική αντιπαράθεση για το κόμμα. Για να το πω πιο απλά, υπάρχουν τα λεγόμενα «μονοθεματικά κόμματα» (όπως οι Οικολόγοι που αναφέραμε) για τα οποία είναι καθοριστική, υπάρχουν και τα πολυθεματικά κόμματα (π.χ. το ΚΚΕ, το οποίο ωστόσο προσδιορίζεται από τον οικονομικό άξονα).

Σταματάω εδώ σε ό,τι αφορά τα κριτήρια. Τα παραπάνω κριτήρια είναι τα πιο σημαντικά της πολιτικής επιστήμης και είναι όλα πολύ καλά βιβλιογραφημένα. Έχουν δε ληφθεί από το βιβλίο του καθηγητή Αθ. Διαμαντόπουλου «Κόμματα και κομματικά συστήματα», εκδ. Εξάντας. Υπάρχουν πολλά άλλα κριτήρια, τα οποία από το ρόμβο θα μας πετάγανε στον κύβο, τον υπερκύβο (4-διαστάσεις) και τελικά σε γεωμετρία πολλών διαστάσεων. Στην περίπτωση που το προχωρούσαμε τόσο πολύ, θα ήμουν πολύ περίεργος να δω τα σχήματα που θα φτιάχναν στο χαρτί τα στελέχη της Φι.Σ.

Δε σταματάω όμως το άρθρο, δεδομένου πως είπα μια βαριά κουβέντα. Η οποία έχει να κάνει με την ιδεολογική εκμετάλλευση του σχήματος του «ρόμβου». Στην πραγματικότητα δεν είναι καν ρόμβος, είναι ένα απλό τετράγωνο με κλίση 45º (ή π/4 για όσους προτιμούν τα ακτίνια). Αυτό που απεικονίζεται στην επίμαχη παρουσίαση, δεν είναι παρά ένα απλό σύστημα καρτεσιανών συντεταγμένων, το οποίο ξέρουμε όλοι από το σχολείο. Γιατί λοιπόν η συγκεκριμένη αναστροφή;

Πολύ απλά, η συγκεκριμένη γωνία επιλέχθηκε για να μπορεί η Φι.Σ. να φαίνεται «υπεράνω» των υπολοίπων κομμάτων, λαϊκιστί, «να τα καβαλάει». Για τον ίδιο λόγο που επιλέχθηκε ο βορράς ως το «άνω» σημείο των χαρτών, για να φαίνεται η Ευρώπη -κι ο πρώτος κόσμος- «πάνω» από τις αποικίες.

Τέλος πάντων, αθώο το κόλπο, σε σχέση με άλλα που είδαμε, αλλά καλό είναι να το επισημάνουμε.

Και φυσικά, διαφωνώ με τον ορισμό της «οικονομικής ελευθερίας» που δίνει η Φι.Σ., αλλά αυτό είναι θέμα άλλου ποστ…

μέσω αυτής της επιστολής, θα ήθελα να σας εκφράσω τη συμπάθειά μου και να σας ζητήσω συγνώμη αν ήμουν υπερβολικά σκληρός στην κριτική μου για το σφετερισμό της διαδήλωσής μας της 29ης Αυγούστου από μέρους του κόμματός σας.

Η πτώση σας στις εκλογές, με κάνει να βλέπω τα πράγματα από μια νέα οπτική γωνία. Δε σας κρύβω δε το πόσο στεναχωρέθηκα όταν είδα ένα μεγάλο πολιτικό – μιλάω για τον ηγέτη σας Γεώργιο Παπανδρέου – συντετριμμένο από το βάρος της εκλογικής σας ήττας. Κρίμα για τον Άνθρωπο Παπανδρέου, πόσο μάλλον για τον πολιτικό.

Αν γνώριζα εκ των προτέρων σε πόσο δεινή θέση θα βρισκόταν το κόμμα σας, ειλικρινά, θα παρέβλεπα το ατόπημά σας αυτό. Δεν μπορώ να φανταστώ καν τι θα συνέβαινε στην περίπτωση που το κόμμα σας δεν είχε κλέψει αυτούς τους ψήφους από τους bloggers. Απεναντίας, θα έκανα τα στραβά μάτια ακόμα κι αν προσπαθούσατε ακόμα μεγαλύτερο καπέλωμα. Ξέρετε, εμείς οι bloggers είμαστε καλοί άνθρωποι, θέλουμε να βοηθάμε τους συνανθρώπους μας που έχουν ανάγκη.

Δεχτείτε παρακαλώ την ειλικρινή μου συμπαράσταση για τις δύσκολες ώρες που περνάτε εσείς και το κόμμα σας. Κι αν σας ξαναλείψουν ψήφοι, μην ανησυχείτε, εδώ είμαστε!

Με εκτίμηση,

Κρείτων Κουσουράτος.

Κι ένα κομμάτι των Lost Bodies που θα μπορούσε να είναι ένα πολύ καλό moto για τις σημερινές εκλογές.Μουσικά δε μου λέει τίποτα – εξ ου και Κακοφωνίξ – αρκεί όμως η ειλικρίνεια του συγκροτήματος και το πάθος με το οποίο υποστηρίζουν αυτό που λένε για να κάνει το κομμάτι καλλιτεχνική έκφραση.Αυτό που με στεναχωρεί είναι πως – ειλικρινέστατα πάντα – ο στιχουργός τοποθετεί τη δράση σε μέλλοντα χρόνο. Το μόριο «θα» που τόσο μεμφόμαστε στους πολιτικούς, τελικά επιστρέφει κι εναντίον μας.

Το βίντεο της αφεντομουτσουνάρας μου κατάφερε να κάνει την Ντόρα να πει ένα καταπληκτικό «το περιβάλλον είναι πηγή ανάπτυξης» επιτρέποντας στον Παπαγιαννάκη να την πιάσει στον ύπνο, αλλά και πάλι, δεν είπε κάτι που δεν το ξέραμε από πριν. Το ότι το δήλωσε, είναι κάτι – στο μέτρο που πρέπει να πιάσεις στον ύπνο τους πολιτικούς για να μαρτυρήσουν αυτό που πραγματικά σκέφτονται.

Ωστόσο, το σημερινό ποστ είναι αφιερωμένο στον Ευάγγελο -puke factor 10- Βενιζέλο. Στον οποίο έγινε μια αρκετά τυπική ερώτηση – κατά πόσον το ΠΑ.ΣΟ.Κ. ευνοεί την αξιοκρατία με τον Γεώργιο Β΄ Παπανδρέου στον προεδρικό του θώκο. Ο Ευάγγελος, με το γνωστό μειλίχιο ύφος του «αν βρω που κάθεσαι κωλόπαιδο θα σου στείλω μια διμοιρία ματ», απάντησε , ούτε λίγο ούτε πολύ πως, ο Γιωργάκης εξελέγη με «πανηγυρικό και δημοκρατικό τρόπο» (18′14” στο stream του Σκάι).

Υπάρχουν οι απλές μπαρούφες. Υπάρχουν και μερικές μπαρούφες οι οποίες λειτουργούν ως τέτοιες σε πολλά επίπεδα. Η παραπάνω, κατατάσσεται ανεπιφύλακτα στις πολυεπιπεδικές. Το πώς εξελέγη πρόεδρος ο Γιωργάκης, νομίζω πως το ξέρουμε όλοι. Από κει και πέρα:

• όταν, ας πούμε, ακούς έναν «κορυφαίο συνταγματολόγο» να θεωρεί αυτόν τον τρόπο εκλογής «δημοκρατικό» αναρωτιέσαι κάποια πράγματα για την ποιότητα των επιστημόνων στη χώρα.
• όταν κάποιος πολιτικός εκφράζει μια θέση η οποία παραβιάζει τη λογική, αναρωτιέσαι για την ποιότητα των πολιτικών
• όταν αντιλαμβάνεσαι πως ο λόγος για τον οποίο το λέει, είναι πως δεν το λέει για να απαντήσει, αλλά γιατί κάποιοι που θα τον ακούσουν θα το χάψουν αμάσητο, αναρωτιέσαι για την ποιότητα των ανθρώπων στη χώρα σου γενικότερα
• κι όταν καταλαβαίνεις πως ο εν λόγω πολιτικός υπολογίζει περισσότερο τη γνώμη αυτών (των πολλών) που θα το καταπιούν αμάσητο από τη γνώμη αυτών (των λίγων) που μπορούν να σκεφτούν στοιχειωδώς λογικά, καταλαβαίνεις σε τι δημοκρατία ζούμε.

Κάπου σε αυτό το σημείο κλείνει ο κύκλος και καταλαβαίνεις πως, με βάση τον τελευταίο συλλογισμό, ναι, ο Γιωργάκης ίσως τελικά να εξελέγη «δημοκρατικά».

Αφού λοιπόν, τόσος κόσμος μπερδεύει τις βουρτσες, ομολογώ πως πλέον βλέπω την «άλλο πρέπει κι άλλο Πέπη» Τσεσμελή ως μια παραγνωρισμένη κοινωνική λειτουργό.

Ambrose Bierce, Το αλφαβητάρι του διαβόλου

Κάποτε είχα ακούσει τον παραπάνω αφορισμό από το ραδιόφωνο. Αμέσως, το συνέδεσα με τα διαδοχικά δημοψηφίσματα της Δανίας για το Μάαστριχτ. Όπως θυμούνται ίσως μερικοί, στο πρώτο δημοψήφισμα (02/06/1992), οι Δανοί είχαν απορρίψει τη συνθήκη. Ακολούθησε δεύτερο δημοψήφισμα το οποίο την ενέκρινε. Δε θυμάμαι καθόλου τι είχε «παιχτεί» ενδιάμεσα, εγώ αυτό που κατάλαβα ήταν πως η απόφαση είχε ληφθεί κι αυτοί που έπρεπε να συμμορφωθούν ήταν οι πολίτες κι όχι οι πολιτικοί.

Χτες, ξαφνικά, θυμήθηκα τα παραπάνω με αφορμή το «δίλημμα Κωστάκη». Ούτε λίγο ούτε πολύ, ο Κωστάκης απειλεί πως, είτε θα ψηφίσουμε αυτοδύναμη κυβέρνηση, είτε θα κρατά την αναπνοή του μέχρι να πάθει κάτι θα ξανακάνει εκλογές μέχρι να δώσουμε σε κάποιον αυτοδυναμία.

Όρτσα!

Ας τα πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, σιγά σιγά.

Πρώτον, υποτίθεται πως έχουμε δημοκρατία. Και, υποτίθεται πως, βασική αρχή του πολιτεύματος, είναι η λαϊκή κυριαρχία και πως κάθε εξουσία πηγάζει από το λαό. Καλά μέχρι εδώ;

Κατά συνέπεια, οι πολιτικοί, είναι οι εκτελεστές της λαϊκής εντολής. Όσο κι αν ψάξει κανείς στο Σύνταγμα, δε θα βρει καμμία πρόβλεψη που να λέει κάτι του στυλ «οι πολιτικοί εκτελούν τη λαϊκή εντολή αν τους αρέσει». Ο λαός εκφράζεται, οι πολιτικοί υπακούν. Άλλωστε, ποτέ δεν αρέσει στον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης πως έχασε τις εκλογές, αλλά, οφείλει να υπακούσει.

Το δίλημμα Κωστάκη, κρύβει μια πρωτοφανή ανατροπή των παραπάνω. Ο λαός εκφράζεται με τις εκλογές. Αν δεν δώσει αυτοδυναμία σε καμμία παράταξη, πάει να πει πως θέλει κυβέρνηση συνεργασίας. Ο Κωστάκης (αλλά και όλοι οι υπόλοιποι πολιτικοί αρχηγοί, πλην Καρατζαführer) αποκλείουν το ενδεχόμενο.

Με δυο λόγια, μας λένε όλοι τους πως θα αγνοήσουν τη λαϊκή εντολή που τους ζητά να συνεργαστούν μεταξύ τους, και θα επαναλάβουν τις εκλογές μέχρι να βγάλουμε εμείς μια απόφαση που θα τους αρέσει.

Με δυο λόγια, οι πολιτικοί, από υπηρέτες της λαϊκής εντολής, αυτο-αναγορεύονται σε υπαγορευτές της.

Είναι μια πρωτοφανής ανατροπή του πολιτεύματος. Οι πολιτικοί φιλοδοξούν να γίνουν μια ξεχωριστή ελίτ που θα υπαγορεύει στο λαό το τι θα ψηφίσει. Μια εκλογική νοθεία εξω-συνταγματική στην θεωρία (αφού το Σύνταγμα δεν την απαγορεύει), αντισυνταγματική και αντιδημοκρατική στην πράξη.

Γι’ αυτό, ΜΗ ΜΑΣΑΤΕ.

«Την ημέρα των εκλογών πηγαίνετε από πριν στα ανθοπωλεία και τα παζάρια να αγοράσετε γλαστράκια του 1 και 2€ και πάρτε τα στα εκλογικά τμήματα.
Ψηφίστε, σκουπίστε και αφήστε το γλαστράκι μέσα στο εκλογικό τμήμα.
Μήνυμα είναι προς τους πολιτικούς. Αλλά κι ένα κληροδότημα για τους μαθητές των σχολείων για να αποκτήσει το στεγνό σχολικό περιβάλλον χρώμα και να καλλιεργηθεί εξ απαλών ονύχων μια οικολογική συνείδηση.
Να μάθουν να σέβονται τη φύση μέσω της έγνοιας της φροντίδας. Μέσω του αναίσθητου στα περιβαλλοντολογικά ζητήματα σχολείου.» 

Η ιδέα έχει σηκώσει πολλή συζήτηση, εγώ θα πω για ποιο λόγο, κατά τη γνώμη μου, πρέπει να πάμε όλοι στο Σύνταγμα το Σάββατο. Για βόλτα.

Πρώτος και κυριότερος λόγος: θυμάστε που λέγανε πως σε αυτήν την προεκλογική εκστρατεία θα παίξει κύριο ρόλο το περιβάλλον; Όλοι διαψεύστηκαν. Πού ήταν το περιβάλλον στην προεκλογική εκστρατεία; Το είδατε; Αυτός είναι ο ένας λόγος που μας ενώνει όλους.

Δεύτερος λόγος: τι απαγορεύει τις συγκεντρώσεις πολιτών την παραμονή των εκλογών; Ο εκλογικός νόμος. Ένας εκλογικός νόμος που επιτρέπει στα κόμματα να παίρνουν έκτακτες επιχορηγήσεις από το κράτος. Ακόμα και σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Που υποκριτικότατα, δίνει τη μερίδα του λέοντος από την επιχορήγηση στα μεγάλα κόμματα, λες και δε βγάζουν αρκετά από τις συνδρομές και τις εισφορές των πολυάριθμων μελών και φίλων (εντός ή εκτός εισαγωγικών).

Τρίτος λόγος: ακόμα και για μία μέρα, καταργείται η συνταγματική ελευθερία του συναθροίζεσθαι, και μάλιστα στο όνομα της δημοκρατίας! Βεβαίως, το βράδυ του Σαββάτου θα βλέπουμε και πάλι τα κονβόι των κομμάτων να σχηματίζουν πομπές στις λεωφόρους της Αθήνας. Με δυο λόγια, ο νόμος ισχύει και δεν ισχύει. Αν μπορούν να συναθροίζονται οι οπαδοί των κομμάτων, γιατί να μην μπορούμε κι εμείς οι πολίτες;

Θα μπορούσα να γράψω μια σειρά άλλους λόγους, αλλά δε θα μακρυγορήσω. Το μοτίβο είναι το ίδιο: Μας κοροϊδεύουν. Το ξέρουμε. Το καταλαβαίνουμε. Ας τους κοροϊδέψουμε λοιπόν κι εμείς.

Το Σάββατο, 15 Σεπτεμβρίου, παραμονή των εκλογών, ας κατέβουμε όλοι στο Σύνταγμα. Όχι για συγκέντρωση. Για καφέ!

Για καφέ; Ναι, για καφέ! Όπως είπε άλλωστε η Tina στη λίστα του anadasosi.blogspot.com, ο καφές έχει έναν πολύ καλό συμβολισμό: «μπας και ξυπνήσουμε»!

Ας μην προβληθεί από τα ΜΜΕ. Ευκαιρία να μετρήσουμε τις δυνάμεις μας. Λιγότερα άτομα, αλλά αποφασισμένα, μετράνε πολύ περισσότερο από μπουλούκια που υπάκουσαν στις προσταγές των ΜΜΕ.

Είναι παράνομη; Το απάντησα ήδη. Δε μιλάμε για συγκέντρωση. Αν κατέβει κανείς με συνθήματα και μπλοκ, ή προβοκάτορας θα είναι, ή ηλίθιος. Εφ’ όσον τηρηθεί το «πρωτόκολλο», τι μπορεί να συμβεί; Τα σώματα ασφαλείας θα επιτεθούν σε ομάδες… φραπεδοφόρων; Το ρεζιλίκι θα είναι ασύμμετρα μεγάλο. Χώρια που, στην τελική, ο καφές, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως… αμυντικό όπλο! (Προσοχή, ε; Το περιεχόμενο, όχι το ποτήρι!)
Μπορεί επίσης να ειπωθεί πως ο κόσμος έχει κουραστεί από τα συνεχή καλέσματα. Δεκτόν. Ωστόσο, η παραμονή των εκλογών είναι μια μοναδική ημερομηνία, ακριβώς εξαιτίας της απαγόρευσης.

Κι αν υπάρχει απορία για το «ποιο είναι το αίτημα», έχω απαντήσει ήδη στον πρώτο λόγο: Μην ξεχνάτε το περιβάλλον.

Το Σάββατο, 15 Σεπτεμβρίου, στις 7:00 το απόγευμα, ας πάμε για έναν καφέ στο Σύνταγμα.  Για μια μόνο ώρα. Να βγάλουμε τη γλώσσα σε αυτούς που μας κοροϊδεύουν.

Ένα από τα καίρια ερωτήματα των ημερών είναι η αναθεώρηση των άρθρων 24 & 117 του συντάγματος. Χονδρικά, το μεν άρθρο 24 αίρει την προστασία των δασικών εκτάσεων (όπου δασική έκταση = αραιό δάσος), το δε άρθρο 117 απλουστεύει τη διαδικασία αποχαρακτηρισμού του δάσους.

Η αιτιολογία της αναθεώρησης ήταν η «αναγνώριση των τετελεσμένων». Με την ίδια λογική βεβαίως, δεδομένου πως η χώρα μας βρίσκεται στις κορυφαίες θέσεις στο trafficking, θα έπρεπε να αναθεωρήσουμε τις συνταγματικές διατάξεις που εμποδίζουν το δουλεμπόριο.

Το ερώτημα λοιπόν που θα έπρεπε να έχουμε όλοι, είναι ποιοι βουλευτές στηρίζουν την αναθεώρηση αυτών των άρθρων.

Τι έχει συμβεί μέχρι στιγμής

Το άρθρο 24 συζητήθηκε σε προκαταρκτική φάση σε επίπεδο επιτροπής. Εγκρίθηκε η πρόταση αναθεώρησής του, με διαφορά μίας ψήφου, μετά από μια επεισοδιακή διαδικασία με επαναλαμβανόμενες ψηφοφορίες. Τα πρακτικά της συγκεκριμένης συζήτησης μπορείτε να τα βρείτε εδώ και, πιο επισήμως, εδώ.

Με βάση τον κατάλογο των μελών της επιτροπής αναθεώρησης που βρίσκεται στον επίσημο ιστότοπο της Βουλής και με βάση τις πληροφορίες από το site Νόμος και Φύση, μπορούμε να βρούμε ποιοι ψήφισαν τι κατά την πρώτη ψηφοφορία της δραματικής αυτής συνεδρίασης.

ΥΠΕΡ

ΤΡΑΓΑΚΗΣ ΠΑΝ. ΙΩΑΝΝΗΣ
ΒΑΡΒΙΤΣΙΩΤΗΣ Ι. ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ
ΒΕΡΓΙΝΗΣ Ν. ΞΕΝΟΦΩΝ
ΒΟΥΛΤΕΨΗ ΙΩΑΝ. ΣΟΦΙΑ
ΓΚΙΟΥΛΕΚΑΣ Π. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ
ΖΩΗΣ Κ. ΧΡΗΣΤΟΣ
ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ Π. ΘΑΛΑΣΣΙΝΟΣ
ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ ΑΘ. ΣΤΑΥΡΟΣ
ΚΑΛΛΙΩΡΑΣ Δ. ΗΛΙΑΣ
ΛΥΚΟΥΡΕΝΤΖΟΣ ΘΕΟΦ. ΑΝΔΡΕΑΣ
ΜΑΓΓΙΝΑΣ Ν. ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ
ΜΑΡΚΟΓΙΑΝΝΑΚΗΣ ΕΜΜ. ΧΡΗΣΤΟΣ
ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΘ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ
ΜΠΟΥΡΑΣ Κ. ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ
ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΠΟΥΛΟΣ Π. ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ (ΠΑΝΟΣ)
ΣΑΛΜΑΣ Γ. ΜΑΡΙΟΣ
ΤΑΣΟΥΛΑΣ ΑΝ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ
ΤΖΙΜΑΣ Γ. ΜΑΡΓΑΡΙΤΗΣ
ΤΣΑΛΙΔΗΣ Γ. ΦΙΛΙΠΠΟΣ
ΤΣΙΠΛΑΚΗΣ ΑΘ. ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ
ΦΟΥΣΑΣ ΓΡ. ΑΝΤΩΝΙΟΣ

Ας κάνουμε όμως μια ειδική μνεία στους αντάρτες της Νέας Δημοκρατίας οι οποίοι ψήφισαν κατά της αναθεώρησης:

ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ Δ. ΙΩΑΝΝΗΣ
ΚΑΡΥΔΗ Ν. ΧΡΥΣΗ
ΛΕΓΚΑΣ ΣΩΤ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ
ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ ΚΩΝ. ΚΥΡΙΑΚΟΣ
ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Δ. ΕΛΙΣΑΒΕΤ (ΕΛΣΑ)

Και στον παρακάτω βουλευτή που ψήφισε «παρών»:

ΔΕΝΔΙΑΣ ΣΠ. ΝΙΚΟΛΑΟΣ-ΓΕΩΡΓΙΟΣ

Αυτά στην πρώτη ψηφοφορία γιατί στη δεύτερη, οι 5 βουλευτές της Ν.Δ. αναγκάστηκαν να δηλώσουν παρόντες.

Εντύπωση προκαλεί πως, (σύμφωνα πάντα με το Νόμος Φύσης) , προσμετρήθηκε στους υπέρ η ψήφος του βουλευτή Απ. Σταύρου, παρ’ όλο που δεν ήταν μέλος της επιτροπής!

Ακολούθησαν δύο ψηφοφορίες, στις 22 Φεβρουαρίου και στις 28 Μαρτίου. Και στις δύο περιπτώσεις οι ψήφοι ήταν ίδιοι. Ακολουθώντας την ίδια μέθοδο, βρήκα από τα πρακτικά της Βουλής τους παρόντες στην ψηφοφορία και από αυτούς αφαίρεσα όσους ψήφισαν εναντίον ή παρόν, σύμφωνα με το Νόμος Φύσης.

Έχουμε και λέμε:

ΥΠΕΡ:

Επικρατείας
Έβερτ Μιλτιάδης
Σουφλιάς Γεώργιος
Μπερνιδάκη-Άλντους Ελευθερία
Ρουσόπουλος Θεόδωρος
Βαληνάκης Ιωάννης
Καρύδη Χρυσή

Α’ Αθηνών
Αβραμόπουλος Δημήτριος
Βουλγαράκης Γεώργιος
Αλογοσκούφης Γεώργιος
Παυλόπουλος Προκόπιος
Γιαννάκου Mαριέττα
Μπενάκη-Ψαρούδα Άννα
Κωνσταντάρας Δημήτριος
Κουντουρά Έλενα
Κοντού Μάρω
Κωνσταντόπουλος Νικόλαος

Β’ Αθηνών
Τζαννετάκης Τζαννής
Σπηλιωτόπουλος Αριστόβουλος (Άρης)
Καμμένος Παναγιώτης (Πάνος)
Μεϊμαράκης Ευάγγελος -Βασίλειος
Παναγιωτόπουλος Παναγιώτης (Πάνος)
Παπακώστα-Σιδηροπούλου Κατερίνα
Πολύδωρας Βύρων
Βαρβιτσιώτης Μιλτιάδης
Γιακουμάτος Γεράσιμος
Λιάπης Μιχάλης -Γιώργος
Βούλτεψη Σοφία
Πετραλιά-Πάλλη Φάνη
Ζαγορίτης Ελευθέριος (Λευτέρης)
Σταθάκης Αριστοτέλης (Άρης)
Παπαθανασίου Γιάννης
Κασίμης Θεόδωρος
Ανδρεουλάκος Απόστολος
Καρράς Κώστας

Αιτωλίας και Ακαρνανίας
Σαλμάς Μάριος
Καραγκούνης Ανδρέας
Αγγελόπουλος Νικόλαος
Μαγγίνας Βασίλειος
Κωστόπουλος Απόστολος

Αργολίδος
Μανώλης Ιωάννης
Τατούλης Πέτρος
Λυκουρέντζος Ανδρέας

Άρτης
Καραμπίνας Κωνσταντίνος
Παπαγεωργίου Γεώργιος

Αττικής
Βλάχος Γεώργιος
Μπούρας Αθανάσιος
Δούκας Πέτρος
Κατσιγιάννης Αθανάσιος
Κατσίκης Θεόδωρος
Σταύρου Απόστολος

Αχαΐας
Σπηλιωτόπουλος Σπήλιος
Νικολόπουλος Νικόλαος
Βασιλείου Θεόφιλος
Μπεκίρης Μιχαήλ

Βοιωτίας
Μπασιάκος Ευάγγελος
Γιαννάκης Μιχαήλ

Γρεβενών
Φώλιας Χρήστος

Δράμας
Δαϊλάκης Σταύρος
Τζίμας Μαργαρίτης

Δωδεκανήσου
Παυλίδης Αριστοτέλης
Καραμάριος Αναστάσιος
Χρύσης Βασίλειος

Έβρου
Δερμεντζόπουλος Αλέξανδρος
Κελέτσης Σταύρος

Ευβοίας
Λιάσκος Αναστάσιος
Κεδίκογλου Συμεών (Σίμος)
Μαρκόπουλος Κωνσταντίνος

Ευρυτανίας
Τσιαμάκης Δημοσθένης

Ηλείας
Αδρακτάς Παναγιώτης
Κοντογιάννης Γεώργιος
Κανελλοπούλου Κρινιώ

Ημαθίας
Χαλκίδης Μιχαήλ
Φωτιάδης Ηλίας

Ηρακλείου
Κεφαλογιάννης Εμμανουήλ
Δεικτάκης Γεώργιος
Μπαντουβάς Κωνσταντίνος

Θεσπρωτίας
Μπέζας Αντώνιος

Α’ Θεσσαλονίκης
Καραμανλής Κωνσταντίνος
Γκιουλέκας Κωνσταντίνος
Ορφανός Γεώργιος
Ράπτη Ελένη
Καλαφάτης Σταύρος
Σπηλιόπουλος Αναστάσιος

Β’ Θεσσαλονίκης
Ρεγκούζας Αδάμ
Σαλαγκούδης Γεώργιος
Καράογλου Θεόδωρος
Γαλαμάτης Δημήτριος

Ιωαννίνων
Καλογιάννης Σταύρος
Τασούλας Κωνσταντίνος
Φούσας Αντώνιος

Καβάλας
Καλαντζής Γεώργιος
Χριστοφιλογιάννης Δημήτρης

Καρδίτσης
Σιούφας Δημήτριος
Ταλιαδούρος Σπυρίδων
Τσιάρας Κωνσταντίνος

Καστοριάς
Αγγελής Ανέστης

Κέρκυρας
Γεωργιάδης Νικόλαος
Δένδιας Νικόλαος-Γεώργιος

Κεφαλληνίας
Αλιβιζάτος Πέτρος -Παύλος

Κιλκίς
Κιλτίδης Κωνσταντίνος
Τσιτουρίδης Σάββας

Κοζάνης
Τσιαρτσιώνης Νικόλαος
Παπαδόπουλος Μιχάλης
Κασαπίδης Γεώργιος

Κορίνθου
Παπαληγούρας Αναστάσιος-Πέτρος
Κόρκα-Κώνστα Αθηνά

Κυκλάδων
Χωματάς Ιωάννης
Μανούσου-Μπινοπούλου Αριάδνη

Λακωνίας
Σκανδαλάκης Παναγιώτης
Δαβάκης Αθανάσιος

Λαρίσης
Ζώης Χρήστος
Χαρακόπουλος Μάξιμος
Γαρουφαλιάς Γεώργιος
Αγοραστός Κωνσταντίνος

Λασηθίου
Πλακιωτάκης Ιωάννης

Λέσβου
Γιαννέλης -Θεοδοσιάδης Ιωάννης
Καλογήρου Χριστιάνα

Λευκάδας
Βεργίνης Ξενοφών

Μαγνησίας
Νάκος Αθανάσιος
Μακρή Ζωή (Ζέττα)
Σούρλας Γεώργιος

Μεσσηνίας
Σαμπαζιώτης Δημήτριος
Καλαντζάκου Σοφία
Λαμπρόπουλος Ιωάννης

Ξάνθης
Κοντός Αλέξανδρος
Τσαλίδης Φίλιππος

Α’ Πειραιώς
Μαντούβαλος Πέτρος
Μιχαλολιάκος Βασίλειος
Καλός Γεώργιος

Β’ Πειραιώς
Νεράντζης Αναστάσιος
Τραγάκης Ιωάννης
Βασιλείου Γεώργιος
Κουράκος Ιωάννης

Πέλλης
Καρασμάνης Γεώργιος
Τζαμτζής Ιορδάνης (Δάνης)
Φουντουκίδου-Θεοδωρίδου Παρθένα

Πιερίας
Πολύζος Ευάγγελος
Καρπούζας Αντώνιος

Πρεβέζης
Τσαντούλας Δημήτριος

Ροδόπης
Στυλιανίδης Ευριπίδης
Αχμέτ Ιλχάν

Σάμου
Θαλασσινός Θαλασσινός

Σερρών
Χαϊτίδης Ευγένιος
Λεονταρίδης Θεόφιλος
Κόλλια -Τσαρουχά Μαρία
Τσιπλάκης Κωνσταντίνος
Καριπίδης Αναστάσιος

Τρικάλων
Λέγκας Νικόλαος
Σκρέκας Θεόδωρος
Χατζηγάκης Σωτήριος

Φθιώτιδας
Γιαννόπουλος Αθανάσιος
Καλλιώρας Ηλίας
Σταυρογιάννης Νικόλαος

Φλωρίνης
Κορτσάρης Νικόλαος

Φωκίδος
Μπούγας Ιωάννης

Χαλκιδικής
Βαγιωνάς Γεώργιος
Πάππας Βασίλειος

Χανίων
Μαρκογιαννάκης Χρήστος
Νικηφοράκης Στυλιανός

Χίου
Πίττας Ιωάννης

Από την Νέα Δημοκρατία, κατά ψήφισε η Έλσα Παπαδημητρίου (Αργολίδος) ενώ δήλωσαν παρόντες οι Μητσοτάκης Κυριάκος (Β’ Αθηνών) και Ιωαννίδης Ιωάννης (Α’ Θεσσαλονίκης).

Η διάταξη είναι αναθεωρητέα εφ’ όσον ψηφιστεί με ενισχυμένη πλειοψηφία (άνω των 180 βουλευτών).

Διευκρίνιση: Η παραπάνω λίστα έχει καθαρά πληροφοριακό χαρακτήρα γίνεται σύμφωνα με πληροφορίες από άλλους διαδικτυακούς τόπους και κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος πως δεν έχει κάνει κανένα λάθος.

Δεύτερη διευκρίνιση: εκτός από την αναθεώρηση του άρθρου 24 αναμένει να εγκριθεί ένα απαράδεκτο χωροταξικό πλαίσιο για τον Τουρισμό, αλλά και το ΠΑΣΟΚ έχει ψηφίσει ένα διαβόητο δασοκτόνο νόμο. Ασχολήθηκα ειδικά με την αναθεώρηση του Συντάγματος διότι είναι το πιο τρανταχτό από όλα.

Ας το πιάσουμε το θέμα με την ησυχία μας.

Δεδομένο πρώτο: η κύρια συμμετοχή του πολίτη στο πολίτευμα, θεωρείται πως είναι η συμπλήρωση ενός χαρτιού μια φορά κάθε τέσσερα χρόνια τρία τέρμινα. Φυσικά ενεργός πολίτης σημαίνει πολύ περισσότερα αλλά αυτό ας το αφήσουμε για κάποια άλλη φορά.

Δεδομένο δεύτερο: ο δικομματισμός δεν είναι μόνο ελληνικό φαινόμενο, αλλά παγκόσμιο, ίσως το πιο διαδεδομένο πολιτικό σύστημα.

Συγκεκριμένα, υπάρχουν λίγες χώρες με ένα κόμμα εξουσίας, μερικές παραπάνω με «ενάμιση» κόμμα εξουσίας (όπου «συνήθως» το ένα από τα δύο είναι κυβέρνηση με το δεύτερο σπανίως να παίρνει τα ηνία της χώρας), δικομματικό σύστημα, σύστημα δυόμιση κομμάτων (δυο που εναλλάσονται με ένα τρίτο κόμμα ρυθμιστή) και τέλος πολυκομματικό σύστημα όπου 5 κόμματα σχηματίζουν κυβερνήσεις συνεργασίας.

Με τα παραπάνω δεδομένα, κάθε τρία τέρμινα που πρέπει να συμπληρώσουμε τα χαρτιά μας, παραπονιόμαστε για την έλλειψη επιλογής. Και τι θα μπορούσε να αλλάξει με δεδομένο το δικομματισμό; Τα όρια στενεύουν πολύ περισσότερο, δεδομένου πως ούτε το ΚΚΕ ούτε ο Συνασπισμός έχουν τη διάθεση να γίνουν κόμματα-ρυθμιστές – για δικούς τους λόγους.

Η απάντησή μου: ας φροντίσουμε να διευρύνουμε τις εκλογικές μας επιλογές, έστω για την επόμενη εκλογική αναμέτρηση. Κάτι που, ουσιαστικά, δεν έχει γίνει ποτέ, αν αναλογιστούμε το γεγονός πως η κοινοβουλευτική εκπροσώπηση τα τελευταία χρόνια μονοπωλείται από τα τρία μεγάλα κόμματα και τις διασπάσεις τους (το ΣΥΝ από το ΚΚΕ εσ. κι αυτό από το ΚΚΕ, η ΔΗ.ΑΝΑ., η ΠΟΛ.ΑΝ. και ο ΛΑ.Ο.Σ. από την Ν.Δ., το ΔΗ.Κ.ΚΙ. και η Δημ. Αναγ. από το ΠΑ.ΣΟ.Κ. κ.ο.κ.). Τελευταία φορά που έσπασε αυτό το μονοπώλιο εκπροσώπησης ήταν το… διαβόητο ‘89 από τους Οικολόγους – τους μειονοτικούς της Θράκης δεν τους μετράω γιατί κι αυτοί από τα μεγάλα κόμματα προέρχονταν.
Ως εκλογικό σώμα λοιπόν, δεν έχουμε φροντίσει ποτέ να διευρύνουμε τις επιλογές μας. Ακόμα κι όταν ψηφίζουμε κάτι άλλο, τους ίδιους ψηφίζουμε, σε άλλο κόμμα! Γιατί να διστάζουμε τόσο πολύ να δώσουμε την ψήφο μας σε καινούργια πρόσωπα καινούργιους σχηματισμούς που θα φρεσκάρουν την πολιτική μας ζωή; Γιατί οι εκλογικές μας προτιμήσεις, αν δε στρέφονται στα μεγάλα κόμματα, στρέφονται στους κλώνους τους;

Ας πούμε λοιπόν πως, εντάξει, δημιουργείται ένα ρεύμα προς τα εξωκοινοβουλευτικά κόμματα και κανένα από αυτά δεν πιάνει το 3% για να μπει στη Βουλή. Ωστόσο, θα έχουμε διευρύνει τις επιλογές μας για την επόμενη εκλογική αναμέτρηση, αν προκύψουν 2-3 νέα κόμματα που θα πιάσουν ή θα πλησιάσουν το 1%. Μέχρι τότε, θα έχουμε αναγκαστεί να ασχοληθούμε με αυτά τα νέα κόμματα. Και θα γίνει πιο εύκολο γι’ αυτά να πιάσουν το όριο του 3%.

Μπορεί κάποιο από αυτά τα κόμματα να αρθρώσει επίκαιρο πολιτικό λόγο. Σε αυτήν την περίπτωση θα καταγραφεί μια κοινωνική τάση. Ακόμα και τα περίφημα «μονοθεματικά κόμματα» όπως οι οικολόγοι χωράνε σε ένα τέτοιο μοντέλο. Μπορεί να μην καταφέρει να αρθρώσει κάποιον ουσιαστικό λόγο, ας έρθει κάποιο άλλο να πάρει τη σειρά του.

Με δυο λόγια, όσοι γκρινιάζετε πως δεν εκφράζεστε από τα υπάρχοντα κόμματα, δώστε την ευκαιρία σε κάποιο καινούργιο, και κόφτε τη γκρίνια!